Những điều cần biết về trần nợ công của Mỹ

Thứ sáu, 01/10/2021 | 18:32 Theo dõi CFĐT trên
Những điều cần biết về trần nợ công của Mỹ
Những điều cần biết về trần nợ công của Mỹ

Các nghị sĩ Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hòa đang bất đồng sâu sắc về việc có nên nâng trần nợ liên bang của Mỹ hay không.

Phe Dân chủ thì cho rằng hai đảng cần phải thống nhất nâng giới hạn vay nợ vì cả hai đảng đều góp phần khiến cho khối nợ của nước Mỹ phình to trong những năm qua.

Phe Cộng hòa từng bỏ phiếu tạm gỡ bỏ trần nợ công vào tháng 8/2019 khi Tổng thống Donald Trump đang tại nhiệm, nhưng giờ đây lại khăng khăng từ chối vì đại diện Đảng Dân chủ là ông Joe Biden đang làm chủ Nhà Trắng và đòi thông qua các gói chi tiêu hàng nghìn tỷ USD.

Tối 30/9, Quốc hội và Tổng thống Biden đã thông qua dự luật chi tiêu tạm thời cho phép chính phủ hoạt động tới tháng 12, tránh việc một số cơ quan liên bang phải đóng cửa. Tuy nhiên, trần nợ lại là một vấn đề khác và chưa được giải quyết.

Tất cả những tranh cãi này đã làm dấy lên câu hỏi trần nợ công là gì, làm thế nào mà tình hình lại căng thẳng như hiện nay và tại sao nước Mỹ không chấm dứt giới hạn nợ luôn để không phải suốt ngày lo chuyện chạm trần?

=> Xem thêm: Mẹo đơn giản giúp nhà đầu tư tránh ‘nộp học phí’ cao trên thị trường chứng khoán

Trần nợ công là gì?

Trần tòa nhà quốc hội Mỹ Capitol (Ảnh: Reuters)
Trần tòa nhà quốc hội Mỹ Capitol (Ảnh: Reuters)

Trần nợ là giới hạn số tiền mà chính phủ liên bang Mỹ được phép vay.

Chính phủ Mỹ liên tục thâm hụt ngân sách, tức là chi nhiều hơn thu nên cần phải vay mượn số tiền khổng lồ để trang trải cho các khoản chi tiêu như bảo hiểm y tế, lương hưu cho người già, lãi vay, lương công chức, binh sĩ,…

Khi tranh luận về trần nợ công, nhiều nghị sĩ nói đến việc chính phủ phải cắt giảm chi tiêu. Tuy nhiên, quyết định nâng trần nợ công không có nghĩa là chính phủ được triển khai các chương trình mới mà chỉ là có tiền để trả các nghĩa vụ tài chính đã phát sinh.

Khi chạm trần nợ, Mỹ sẽ không thể đi vay mới để trả các khoản vay cũ đến hạn, dẫn tới vỡ nợ.

Tại sao nước Mỹ có trần nợ công?

Theo hiến pháp, chỉ Quốc hội Mỹ mới có quyền phê duyệt hoạt động vay nợ của chính phủ liên bang. Từ thế kỷ 18 trở về trước, mỗi lần chính phủ muốn vay mượn qua phát hành trái phiếu đều phải xin ý kiến của quốc hội, quy trình này rất tốn thời gian.

Từ năm 1917 trở đi, quốc hội bắt đầu áp dụng trần nợ công. Chính phủ được vay mượn một cách linh hoạt tùy theo nhu cầu, miễn là không vượt trần.

Nước Mỹ đã bao nhiêu lần điều chỉnh trần nợ công?

Theo thống kê của Nhà Trắng, từ năm 1940 đến nay, trần nợ công của nước Mỹ đã thay đổi hơn 100 lần. Có khi cứ vài ngày lại thay đổi một lần như vào tháng 10/1977 hoặc tháng 8/1978. Có khi một ngày thay đổi hai lần như hôm 30/9/1981.

Hầu hết các thay đổi này đều là điều chỉnh tăng nhưng cũng có một số lần giảm xuống do các nhà lập pháp tạm thời chưa thống nhất được một con số mới, trần nợ hiện hành hết hiệu lực và tự động quay lại mức thấp trước kia. Vài ngày sau, hai đảng Dân chủ - Cộng hòa đạt được thỏa thuận và trần nợ lại vọt lên.

=> Xem thêm: Dư nợ margin đạt 112,1 nghìn tỷ, đã chạm trần?

Trần nợ hiện nay là bao nhiêu và Mỹ đang vay bao nhiêu?

Trần nợ hiện nay là bao nhiêu và Mỹ đang vay bao nhiêu?
Trần nợ hiện nay là bao nhiêu và Mỹ đang vay bao nhiêu?

Ngày 2/8/2019, khi Donald Trump đang làm Tổng thống Mỹ, Quốc hội Mỹ đã quyết định tạm dừng áp dụng trần nợ trong vòng hai năm. Đến ngày 31/7/2021, nợ công thực tế của Mỹ tăng lên bao nhiêu thì trần nợ của Mỹ cũng tăng thêm bấy nhiêu.

Cuối tháng 7 vừa qua, trần nợ tự động được áp dụng lại ở mức mới là 28.400 tỷ USD, tương đương với quy mô vay của chính quyền liên bang khi đó.

Vì vậy về mặt kỹ thuật, nước Mỹ đã chạm trần nợ từ ngày 31/7. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen đã sử dụng "các biện pháp đặc biệt" để tránh vỡ nợ. Các biện pháp này là những công cụ kế toán tài khóa nhằm hạn chế đầu tư chính phủ, dành tiền để trả các khoản nợ đến hạn.

Không ai biết chính xác ngày nào Bộ Tài chính Mỹ sẽ cạn tiền vì doanh thu thuế và chi tiêu công thường biến động từ ngày này qua ngày khác.

Trung tâm Chính sách Lưỡng đảng (BPC) ước tính ngân khố Mỹ sẽ trống rỗng trong khoảng từ 15/10 đến 4/11. Bộ trưởng Janet Yellen thì cảnh báo Quốc hội phải nâng trần nợ trước ngày 18/10, nếu không, hậu quả sẽ rất thảm khốc.

Khối nợ công 28.400 tỷ USD hiện nay tương đương khoảng 135% GDP của Mỹ. Văn phòng Quản lý và Ngân sách thuộc Nhà Trắng ước tính khối nợ cuối năm 2021 có thể lên tới 30.226 tỷ USD, tương đương 137,2% GDP.

=> Xem thêm: Dư nợ cho vay margin lên mức 101,4 nghìn tỷ, đã gần chạm trần

Các quốc gia khác có trần nợ kiểu Mỹ không?

Các quốc gia khác có trần nợ kiểu Mỹ không?
Các quốc gia khác có trần nợ kiểu Mỹ không?

Đa phần các quốc gia khác không có trần nợ kiểu Mỹ. Đan Mạch cũng có trần nợ nhưng nó cao đến nỗi chính phủ hầu như không phải lo nghĩ nhiều.

Theo Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE), lần gần đây nhất Đan Mạch nâng trần nợ công là vào năm 2010, từ 950 tỷ Krone lên 2.000 tỷ Krone (tương đương từ 170 tỷ USD lên 357 tỷ USD. Cho đến nay, Đan Mạch vẫn chưa chạm mức trần mới này.

Ở Ba Lan, nợ công không được vượt quá 60% GDP.

Tại Việt Nam, tháng 7 vừa qua Quốc hội đã phê chuẩn Nghị quyết về Kế hoạch tài chính quốc gia và vay, trả nợ côngTheo đó, trong giai đoạn 2021-2025, nợ công không vượt quá 60% GDP, thấp hơn so với giới hạn 65% của giai đoạn 5 năm trước (2016-2020). Nợ Chính phủ không quá 50% GDP, giảm từ mức 54% trước đó.

=> Xem thêm: HAGL dừng bán cổ phiếu HNG, tỷ phú Trần Bá Dương cho vay thêm 600 tỷ

Tại sao nâng trần nợ công tại Mỹ lại khó đến vậy?

Trong nhiều năm, nâng trần nợ công chỉ là công việc thường kỳ hàng năm. Tuy nhiên khi môi trường chính trị trở nên phân cực hơn, các phe phái ngày càng ưa thích áp dụng chiến thuật "bên miệng hố chiến tranh", tức là đẩy vấn đề vào hoàn cảnh hiểm nghèo để buộc bên kia nhượng bộ.

Trong 4 năm nhiệm kỳ Tổng thống của ông Trump, Đảng Dân chủ trong quốc hội đã cùng với Đảng Cộng hòa phê chuẩn việc tạm dừng áp dụng trần nợ công ba lần vào tháng 9/2017, tháng 2/2018 và tháng 8/2019.

Tuy nhiên hiện nay, khi đại diện Joe Biden của Đảng Dân chủ làm Tổng thống, Đảng Cộng hòa lại gây khó khăn. Các chính trị gia luôn muốn dùng trần nợ công làm quân bài mặc cả trên bàn đàm phán, đảng này muốn đảng kia đồng ý nâng trần nợ thì phải chấp thuận nhượng bộ trong một vấn đề khác.

Trong cuộc tranh luận về nợ công năm 2011, một số nhà quan sát cho rằng Tổng thống Obama có quyền đơn phương nâng trần nợ.

Cựu Tổng thống Bill Clinton khi đó cho biết nếu vẫn tại nhiệm, ông sẽ sử dụng Tu chính án thứ 14 và tự mình nâng trần nợ, tức là chỉ có tòa án tối cao mới có thể đảo ngược quyết định của ông.

Tổng thống Obama và các luật sư của ông khi đó không đồng tình với quan điểm của ông Clinton và chọn hướng xử lý khác. Sau khi rời nhiệm sở, ông Obama cho biết ông và các quan chức Bộ Tài chính đã xem xét một số phương án dự phòng "sáng tạo" như phát hành đồng tiền xu 1.000 tỷ USD để trả bớt nợ.

Trong một cuộc phỏng vấn năm 2017, ông Obama đã gọi ý tưởng đồng xu nghìn tỷ là "hơi điên điên".

=> Xem thêm: Trung Quốc bơm ròng 71 tỷ USD vào thị trường, trấn an cuộc hoảng loạn vì ‘bom nợ’ Evergrande

Tại sao không loại bỏ luôn trần nợ công cho xong?

Các nhà lập pháp thường không hứng thú gì với việc bỏ phiếu liên quan đến trần nợ. Nhưng nếu không nâng trần thì chính phủ Mỹ có thể sẽ vỡ nợ, kéo theo một thảm họa về kinh tế.

Một trong những lý do khiến Mỹ không bỏ trần nợ là vì không tìm được phương án thay thế. Mỹ có thể nâng trần nợ lên cao chót vót như kiểu Đan Mạch để không phải lo nghĩ gì nhiều trong vòng 10-15 năm. Một số người còn đề xuất Mỹ tự động tăng trần nợ tương ứng với mức tăng trong chi tiêu.

Nhìn chung, rủi ro vỡ nợ lớn hơn nhiều lợi ích về kiểm soát tài khóa mà trần nợ mang lại. Tuy nhiên, chỉ quốc hội mới có quyền vứt bỏ trần nợ và việc tìm được tiếng nói chung là không hề dễ dàng.

=> Xem thêm: Mỹ: Nỗi lo vỡ nợ đang ngày càng gia tăng

T.T

Theo VnMedia.vn Copy
Mỹ: Nỗi lo vỡ nợ đang ngày càng gia tăng

Mỹ: Nỗi lo vỡ nợ đang ngày càng gia tăng

Nguy cơ Mỹ rơi vào khủng hoảng tài khóa nếu Quốc hội không kịp nâng trần nợ đang ngày càng gia tăng và len lỏi vào tâm trí nhà đầu tư Phố Wall. Tuy nhiên, không nhiều người Mỹ tin rằng kịch bản xấu nhất có thể xảy ra.
Evergrande cạn tiền mặt, công ty con sản xuất xe điện hủy kế hoạch IPO tại Trung Quốc

Evergrande cạn tiền mặt, công ty con sản xuất xe điện hủy kế hoạch IPO tại Trung Quốc

Công ty sản xuất xe điện thuộc tập đoàn Evergrande từng gây chú ý khi không bán được chiếc xe nào nhưng vẫn có giá trị cao hơn tập đoàn Ford.
Khi số phận 'bom nợ' Evergrande còn mờ mịt, ông lớn BĐS Trung Quốc khác bất ngờ cầu cứu

Khi số phận 'bom nợ' Evergrande còn mờ mịt, ông lớn BĐS Trung Quốc khác bất ngờ cầu cứu

Sunac China Holdings mới đây vừa gửi thư xin trợ giúp đến chính quyền địa phương. Đây là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự đi xuống của ngành bất động sản Trung Quốc và cuộc khủng hoảng tại Evergrande đang đè nặng lên các doanh nghiệp địa ốc.
Giai đoạn 2021 - 2025, Kiên Giang có 55 dự án kêu gọi đầu tư

Giai đoạn 2021 - 2025, Kiên Giang có 55 dự án kêu gọi đầu tư

Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang vừa có quyết định về việc phê duyệt danh mục các dự án kêu gọi đầu tư trên địa bàn tỉnh, giai đoạn 2021 – 2025, với tổng số 55 dự án, được phân theo nhóm và lĩnh vực đầu tư.
Hàng không chính thức kích hoạt bay nội địa trở lại từ ngày 1/10

Hàng không chính thức kích hoạt bay nội địa trở lại từ ngày 1/10

Từ ngày 1/10, ngành hàng không chính thức kích hoạt bay nội địa trở lại, khách đi máy bay sẽ không phải xét nghiệm nếu đã tiêm 1 mũi vaccine được 3 tuần.
16 công ty được dự báo sẽ gia nhập 'CLB 1.000 tỷ USD' trong 5 năm tới

16 công ty được dự báo sẽ gia nhập 'CLB 1.000 tỷ USD' trong 5 năm tới

Hiện tại, thế giới có 6 công ty từng đạt mốc vốn hoá 1.000 tỷ USD. Trong 5 năm tới, "câu lạc bộ" danh giá này có thể bổ sung thêm 16 công ty nữa.
Evergrande khó tránh vỡ nợ tuần này?

Evergrande khó tránh vỡ nợ tuần này?

Một đòn giáng mạnh vào hy vọng mong manh của Tập đoàn bất động sản Evergrande khi thỏa thuận bán 51% cổ phần bị hoãn do không được chính quyền chấp thuận.
Cổ phiếu được khuyến nghị ngày 20/10: KDH, MWG, MBG, VIX

Cổ phiếu được khuyến nghị ngày 20/10: KDH, MWG, MBG, VIX

Cafedautu.vn xin tóm lược khuyến nghị của các công ty chứng khoán đối với một số mã cổ phiếu trước phiên giao dịch ngày 20/10, bao gồm: KDH, MWG, MBG, VIX.
Nhận định thị trường chứng khoán ngày 20/10: Tiếp tục đi ngang

Nhận định thị trường chứng khoán ngày 20/10: Tiếp tục đi ngang

Thanh khoản thị trường giảm, độ rộng thị trường tiếp tục hướng về phía tiêu cực với số mã giảm áp đảo số mã tăng. Về giao dịch của khối ngoại, hôm nay khối này tiếp tục bán ròng trên cả hai sàn HSX và HNX. Thị trường có khả năng tiếp tục đi ngang trong khoảng 1.390-1.400 trong ngắn hạn.
Sắp bước sang 2022, những thách thức từ năm 2020 vẫn chưa ‘buông tha’ kinh tế toàn cầu

Sắp bước sang 2022, những thách thức từ năm 2020 vẫn chưa ‘buông tha’ kinh tế toàn cầu

Mặc dù có tin tốt về tiêm chủng Covid-19, sự phục hồi mạnh mẽ của nhiều nền kinh tế và tâm lý lạc quan dường như bất tận ở Phố Wall, thế giới vẫn chưa thể thoát khỏi những ảnh hưởng mà đại dịch gây ra.
Cafe Khởi nghiệp